Mua đất nhưng không có địa chỉ, không rõ diện tích

Theo trình bày của bà H. (ngụ tỉnh Nghệ An), năm 1985, bố mẹ của bà nhận chuyển nhượng một thửa đất tại tỉnh Nghệ An từ cụ Th. với giá 4.500 đồng.

Tài sản nhận chuyển nhượng gồm hai gian nhà, một chuồng trâu và một số cây trồng trong vườn. Tuy nhiên, giấy tờ mua bán thời điểm đó không ghi rõ địa chỉ, diện tích cũng như ranh giới thửa đất.

Sau khi bán tài sản, gia đình cụ Th. chuyển đi nơi khác. Bố mẹ bà H. tháo dỡ ngôi nhà cũ để trồng cây trên khu đất này nhưng chỉ sử dụng trong một thời gian rồi bỏ hoang.

Đến năm 1990, vợ chồng ông T. được hợp tác xã giao một thửa đất tại khu vực trên để sử dụng. Sau khi nhận đất, vợ chồng ông T. xây dựng nhà cửa, trồng cây và khai hoang thêm diện tích xung quanh để phát triển kinh tế.

Năm 1995, ông T. kê khai và được chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 700m2 (gồm đất ở và đất vườn), dù chưa xác định rõ số thửa và tờ bản đồ.

Các đợt đo đạc địa chính sau này xác định gia đình ông T. sử dụng gần 2.000m2 đất. Ngoài ra, gia đình ông T. từng trồng keo lấn sang một phần đất lâm nghiệp do địa phương quản lý, nhưng đến năm 2016 đã thu hoạch cây và không tiếp tục sử dụng.

W-Ha Tinh (2).jpg

Trong khi đó, năm 2010 bà H. khiếu nại đến chính quyền địa phương về việc vợ chồng ông T. sử dụng đất trái phép của gia đình mình.

Qua xác minh, chính quyền địa phương xác định phần đất tranh chấp thuộc đất lâm nghiệp do UBND xã quản lý, không phải đất của hai bên.

Năm 2016, bà H. bắt đầu sử dụng một phần đất này và xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến năm 2021, cơ quan chức năng tách thửa và cấp cho bà H. thửa đất diện tích 735m2, giáp ranh với thửa đất của gia đình ông T. Hai gia đình sau đó đã thống nhất ranh giới và cùng góp chi phí xây tường rào phân định.

Tuy nhiên, năm 2022 bà H. tiếp tục gửi đơn khởi kiện, cho rằng thửa đất do gia đình ông T. đang sử dụng thực chất là đất của bố mẹ bà nhận chuyển nhượng từ cụ Th. vào năm 1985.

Bà yêu cầu tòa buộc vợ chồng ông T. tháo dỡ công trình, trả lại diện tích gần 2.000m2 đất và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông T. năm 1995.

Về phía bị đơn, ông T. cho rằng thửa đất này được Nhà nước giao hợp pháp từ năm 1990 và gia đình ông đã sử dụng ổn định trong nhiều năm. Chính quyền địa phương cũng xác nhận đây không phải thửa đất của bố mẹ bà H.

Không có cơ sở đòi đất

Sau khi xem xét hồ sơ và quá trình sử dụng đất của các bên, TAND khu vực 6 - Nghệ An tuyên không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện đòi đất của bà H., đồng thời giữ nguyên hiệu lực giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông T.

Không đồng ý với phán quyết trên, bà H. kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử TAND tỉnh Nghệ An nhận định yêu cầu đòi đất của bà H. chưa có cơ sở.

Theo lời khai của các bên, trước năm 1990 khu đất tranh chấp không có người trực tiếp sử dụng. Bản đồ địa chính thời điểm đó chỉ ghi nhận một thửa đất duy nhất với diện tích khoảng 590m2, không trùng khớp với mô tả khu đất mà bà H. cho rằng gia đình mình đã mua.

Bên cạnh đó, bản photocopy “Giấy bán nhà và nhượng đất” do bà H. cung cấp cũng không ghi rõ vị trí, diện tích hay tứ cận của thửa đất. Kết quả thẩm định tại chỗ cho thấy trên thửa đất tranh chấp chỉ có các công trình do vợ chồng ông T. xây dựng từ năm 1990 đến nay, không có dấu tích chứng minh gia đình chủ trước hoặc bố mẹ bà H. từng sử dụng.

Tòa án cũng cho rằng việc bà H. từng cùng gia đình ông T. xây tường rào năm 2021 để phân định ranh giới giữa hai thửa đất thể hiện sự thừa nhận thực tế sử dụng đất của phía ông T. Các lời khai của nhân chứng mà bà H. đưa ra không kèm theo tài liệu chứng minh nên không đủ căn cứ pháp lý.

Ngoài ra, theo quy định pháp luật đất đai qua các thời kỳ, Nhà nước không công nhận việc đòi lại đất đã được giao cho người khác sử dụng hợp pháp và ổn định lâu dài. Vì vậy, tòa phúc thẩm giữ nguyên việc bác yêu cầu khởi kiện của bà H.