Lối ra vào duy nhất bị hàng xóm ngăn chặn

Theo trình bày của bà L. (ngụ tỉnh Phú Yên cũ, nay là tỉnh Đắk Lắk), thửa đất gia đình bà đang quản lý được nhận chuyển nhượng hợp pháp và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Tại thời điểm nhận chuyển nhượng cũng như khi cơ quan chức năng kiểm tra thực địa để cấp sổ đỏ, lối đi vào đất của bà L. đã tồn tại một con đường dài khoảng 40m, rộng khoảng 1,2m. Con đường này được nhiều hộ dân trong khu vực sử dụng để đi lại, ra khu vực sản xuất, thường được gọi là “đường T”.

Trong quá trình xây dựng công trình để phục vụ kinh doanh, gia đình bà L. vẫn sử dụng con đường này để vận chuyển vật liệu. Tuy nhiên sau đó, vợ chồng bà C. cùng các con đã ngăn cản không cho gia đình bà tiếp tục đi lại, khiến việc sinh hoạt và kinh doanh gặp nhiều khó khăn.

W-Đắk Lắk Nguyễn Huế 35.jpg

Theo bà L., ngoài lối đi này, các hộ dân trong khu vực không còn con đường nào khác để ra vào. Vì vậy, bà khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc gia đình bà C. chấm dứt hành vi cản trở việc đi lại.

Bà L. cũng cho biết nếu xác định con đường thuộc quyền sử dụng của gia đình bà C. thì bà sẵn sàng thanh toán giá trị quyền sử dụng đất theo mức định giá của cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục được sử dụng làm đường đi.

Ở chiều ngược lại, bà C. cho rằng diện tích đất đang tranh chấp thực chất thuộc thửa đất đã được cấp sổ đỏ cho chồng bà từ năm 1997. Theo bà C., đây là lối đi riêng của gia đình, không phải đường đi chung của khu dân cư.

Do đó, bà C. và các con đưa ra yêu cầu phản tố, đề nghị Tòa án không công nhận đây là lối đi chung. Đồng thời, yêu cầu hủy sổ đỏ đã cấp năm 2020 cho bà L. với lý do thông tin về lối đi trên giấy chứng nhận không đúng thực tế.

Liên quan đến vấn đề này, đại diện cơ quan chức năng cho biết việc cấp sổ đỏ cho bà L. là đúng quy định pháp luật. Phần đường đang tranh chấp không nằm trong diện tích đất đã được cấp cho bà L., do đó không có cơ sở để hủy giấy chứng nhận.

Tòa buộc tháo tường, mở lại lối đi

Tại phiên tòa sơ thẩm, sau khi xem xét hồ sơ và các chứng cứ liên quan, TAND tỉnh Phú Yên (nay là TAND tỉnh Đắk Lắk) chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà L.

Tòa xác định bà L. được quyền sử dụng lối đi có diện tích gần 125m2 để phục vụ việc đi lại, kinh doanh và sinh hoạt. Đồng thời, buộc gia đình bà C. tháo dỡ hai bức tường gạch xây dựng trên lối đi và chấm dứt mọi hành vi cản trở.

Bản án cũng ghi nhận sự tự nguyện của bà L. khi thanh toán cho gia đình bà C. 20 triệu đồng tương ứng giá trị quyền sử dụng phần đất làm lối đi.

Không đồng ý với phán quyết trên, bà C. kháng cáo.

Tại phiên tòa phúc thẩm, căn cứ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ và kết quả xác minh, Hội đồng xét xử TAND cấp cao tại Đà Nẵng xác định diện tích đất tranh chấp gần 125m2 thuộc một phần thửa đất đã được cấp sổ đỏ cho chồng bà C. Về mặt pháp lý, phần đất này thuộc quyền sử dụng của gia đình bà C.

Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế và đối chiếu các bản đồ địa chính lập vào các năm 1994, 2003 và 2012, diện tích đất này từ lâu đã được nhiều hộ dân sử dụng làm lối đi, trong đó có gia đình bà L. Ngoài lối đi này, gia đình bà L. không còn con đường nào khác để ra vào thửa đất của mình.

Theo tòa phúc thẩm, yêu cầu của bà L. về việc được sử dụng lối đi chung là phù hợp quy định tại Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015 về quyền mở lối đi qua bất động sản liền kề. Vì vậy, việc tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà L. là có căn cứ và đúng pháp luật.

Đối với yêu cầu phản tố của bà C. về việc hủy sổ đỏ đã cấp cho bà L. vào năm 2020, tòa phúc thẩm nhận định giấy chứng nhận này không liên quan đến diện tích đất của gia đình bà C., nên việc bác yêu cầu hủy sổ đỏ là đúng quy định. Từ đó, tòa phúc thẩm quyết định không chấp nhận kháng cáo của bà C., giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Ngoài 20 triệu đồng theo bản án trước đó, tại phiên tòa phúc thẩm, bà L. còn tự nguyện hỗ trợ thêm cho gia đình bà C. 20 triệu đồng.