Chiều 23/4, với 97,6% đại biểu tham gia tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Luật gồm 9 chương, 36 điều có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026.

Tại điều 12 về phát triển nhà ở và đô thị, HĐND TP Hà Nội được quy định về chính sách, tiêu chí, điều kiện thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị. Chính sách phát triển đô thị tại khu vực TOD theo mô hình đô thị nén cũng thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố.

UBND TP Hà Nội có quyền quy định trình tự, thủ tục thực hiện dự án chỉnh trang, tái thiết đô thị. Cơ quan này cũng được phép chuyển đổi giữa các loại hình nhà ở thương mại, nhà xã hội, nhà tái định cư để sử dụng linh hoạt, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

Nhà tái định cư là nhà ở được Nhà nước hoặc chủ đầu tư dự án bố trí cho người dân khi họ bị thu hồi đất ở hoặc phải di dời chỗ ở để phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tế, loại hình nhà ở này bộc lộ nhiều yếu kém về chất lượng, không đáp ứng được yêu cầu tái thiết đô thị hiện đại. Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam năm 2024 từng thống kê Hà Nội có khoảng 4.000 căn nhà tái định cư không người ở.

Trước đây, nhiều chuyên gia, đơn vị nghiên cứu cũng từng đề xuất cho chuyển đổi nhà tái định cư thành nhà ở xã hội hoặc ghép hai loại hình này thành cùng một phân khúc.

Bí thư Hà Nội Trần Đức Thắng (ngoài cùng bên trái) tại phiên họp Quốc hội chiều 23/4. Ảnh: Media Quốc hội

UBND TP Hà Nội cũng có quyền thành lập khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do sau khi HĐND phê duyệt, theo điều 27. Cơ chế về tổ chức, hoạt động của các khu này thực hiện theo quy định của HĐND thành phố.

Tại Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được HĐND thành phố thông qua hồi cuối tháng 3, Hà Nội định hướng xây dựng khu thương mại tự do gắn với đô thị sân bay phía bắc (khu vực Đông Anh và Sóc Sơn).

Thực tế, hiện nay một số địa phương đã thành lập khu thương mại tự do. Chẳng hạn, Đà Nẵng lập khu thương mại hơn 1.880 ha, tương lai là trung tâm kinh tế, logistics và công nghệ tầm khu vực.

Hải Phòng cũng lập khu thương mại tự do với quy mô gần 6.300 ha vào tháng 10/2025. Cuối năm ngoái, HĐND TP HCM cũng thông qua việc lập khu thương mại tự do gắn với cụm cảng Cái Mép Hạ - Cần Giờ và mở rộng tới An Bình, Bàu Bàng. Trong đó, khu vực lõi Cái Mép Hạ có quy mô khoảng 3.800 ha, nhằm phát huy lợi thế của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trên tuyến hàng hải quốc tế Á - Âu và Á - Mỹ.

Một số ý kiến cho rằng việc Hà Nội phát triển các khu kinh tế, khu thương mại tự do cần được xem xét trong bối cảnh chung của vùng, khu vực, quốc gia. Đề nghị này nhằm tránh tình trạng phát triển quá mức về quy mô, số lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.

Về vấn đề này, tại báo cáo tiếp thu và chỉnh lý, Chính phủ cho biết điều 27 được thiết kế nhằm giao quyền cho Thủ đô đi đầu trong áp dụng các mô hình kinh tế tiên tiến (như kinh tế đêm, kinh tế bạc hay tầm thấp) đúng mục tiêu phát triển lâu dài theo Nghị quyết 02 của Ban Chấp hành Trung ương.

Theo Chính phủ, việc phát triển khu kinh tế, khu thương mại tự do tránh quá mức, ảnh hưởng hiệu quả đầu tư là vấn đề thuộc khâu tổ chức thực thi. Nó sẽ được đánh giá kỹ lưỡng tại các đề án cụ thể do UBND TP Hà Nội lập và phải được HĐND thông qua.

Anh Tú