Tại hội thảo thúc đẩy nhà ở xã hội ngày 12/3, ông Lê Quang Huy, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần BIC Việt Nam, cho rằng quy trình xét duyệt hồ sơ đối tượng mua, thuê mua nhà xã hội rất phức tạp với lượng hồ sơ gấp nhiều lần nguồn cung.

Hiện nay doanh nghiệp là đơn vị trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, ký hợp đồng mua bán, thu tiền và bàn giao nhà, sau đó cơ quan quản lý sẽ hậu kiểm. Theo ông Huy, trường hợp xảy ra tình trạng người mua không đạt điều kiện sau hậu kiểm, việc thu hồi căn hộ càng phức tạp hơn.

"Khi đó, chủ đầu tư phải chấm dứt hợp đồng, thu hồi nhà, xử lý các vấn đề tài chính và làm lại toàn bộ quy trình bán hàng. Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án khác", ông Huy cho hay.

Đại diện BIC Việt Nam đề xuất cơ quan quản lý thực hiện khâu xét duyệt hồ sơ người mua nhà để đảm bảo minh bạch. Về lâu dài, ông Huy kiến nghị xây dựng một cơ sở dữ liệu chung về người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội được xét duyệt ngay trên VNeID.

Nếu đạt điều kiện về thu nhập, nhà ở, người dân sẽ được cấp "tích xanh". Khi họ đăng ký mua nhà, chủ đầu tư sẽ căn cứ vào "tích xanh" để rút ngắn quy trình xét duyệt.

Ông Lê Quang Huy, Phó tổng giám đốc BIC Việt Nam, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Tiền Phong

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Ban Quản lý dự án nhà xã hội Kim Chung, cho rằng lượng người dân đăng ký nộp hồ sơ mua nhà luôn ở mức lớn do nhu cầu tăng rất mạnh.

Ông kiến nghị cơ quan quản lý đóng vai trò chủ trì hướng dẫn, tiếp nhận và thẩm định hồ sơ của người mua nhà xã hội. Từ hệ thống quản lý dữ liệu dân cư, cơ quan chức năng có thể kiểm tra, chấm điểm và xác nhận các trường hợp đủ điều kiện mua nhà. Chủ đầu tư sẽ đảm nhận khâu ký hợp đồng mua bán với khách hàng được duyệt.

"Giải pháp này giúp quy trình minh bạch hơn đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung vào nhiệm vụ chính là triển khai dự án", ông Trung cho hay.

Bên cạnh quy trình xét duyệt hồ sơ, việc tiếp cận vốn tín dụng vẫn là rào cản lớn với doanh nghiệp và người mua nhà. Ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số chương trình tín dụng thúc đẩy nhà xã hội song quy mô vốn còn khá hạn chế so với nhu cầu rất lớn của thị trường.

Ông nói, lãi suất cho vay với nhà xã hội được ưu đãi nhưng vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất thị trường. Khi lãi suất thị trường tăng, chi phí vay vốn của chủ đầu tư và người mua cũng tăng theo, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của nhóm thu nhập thấp. Ông cho rằng cần nghiên cứu cơ chế lãi suất ổn định và phù hợp hơn để bảo đảm hiệu quả của các chương trình tín dụng trên.

Khu nhà ở xã hội Yên Phong, Bắc Ninh của chủ đầu tư Viglacera. Ảnh: Viglacera

Tương tự, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) cho biết với mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà xã hội đến 2030, tổng nguồn vốn cần đầu tư có thể lên tới khoảng 1 triệu tỷ đồng. Theo tính toán của đơn vị này, vốn vay ngân hàng có thể chiếm đến 20-25% tổng nguồn lực phát triển dự án, tương đương 250.000 tỷ đồng cần được cung ứng. Tuy nhiên hiện tổng dư nợ cho vay nhà nhà ở xã hội chỉ khoảng 41.000 tỷ đồng (gộp cả Ngân hàng Chính sách xã hội và ngân hàng thương mại).

Ông Tuấn Anh kiến nghị cơ quan quản lý xây dựng một chính sách tín dụng đặc thù dành cho chương trình phát triển nhà ở xã hội, áp dụng đồng thời cho Ngân hàng Chính sách xã hội, doanh nghiệp và người mua nhà. Cơ chế này cần hướng tới lãi suất ổn định, dài hạn, đồng thời hoàn thiện quy định về xử lý tài sản thế chấp.

Phản hồi kiến nghị của đại diện HUD, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), cho biết quy mô chương trình 120.000 tỷ đồng được xác định trên cơ sở bám sát đề án 1 triệu căn nhà xã hội đến năm 2030. Khi xây dựng chương trình, cơ quan điều hành đã tính toán dựa vào nhu cầu vốn và tiến độ triển khai của đề án.

Thực tế, nhu cầu vay vốn trong giai đoạn đầu được ước tính khoảng 110.000 tỷ đồng, song Ngân hàng Nhà nước đã chủ động nâng quy mô lên 125.000 tỷ đồng. Ông Bắc cho hay quy mô này về cơ bản phù hợp với lộ trình triển khai của đề án. Vấn đề cốt lõi hiện nay phụ thuộc nhiều vào tiến độ thực hiện các dự án, bởi nếu chậm, khả năng hấp thụ vốn cũng bị ảnh hưởng.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Tiền Phong

Ông Bắc nói thêm chủ trương hỗ trợ người dưới 35 tuổi mua nhà đang được Ngân hàng Nhà nước thiết kế lồng ghép vào gói tín dụng 120.000 tỷ đồng theo Nghị quyết 33, thay vì tách riêng quy mô vốn. Cơ chế này cho phép mở rộng nguồn lực tín dụng khi nhu cầu thị trường tăng, thậm chí có thể huy động thêm các ngân hàng tham gia. Hiện dư nợ cho vay với người mua nhà dưới 35 tuổi mới đạt khoảng 240 tỷ đồng do chương trình triển khai sau.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, cả nước đang triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 701.000 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của đề án phát triển 1 triệu căn. Riêng tháng 2 vừa qua, các địa phương đã khởi công thêm 28 dự án, quy mô khoảng 20.000 căn hộ, cho thấy tín hiệu tích cực về tiến độ triển khai.

Ngọc Diễm