Từ niềm tin gia đình đến tranh chấp thừa kế

Theo nội dung vụ án, ông T. và bà S. (cùng ngụ tỉnh Đồng Tháp) là vợ chồng hợp pháp, có với nhau bảy người con. Trong thời gian chung sống, hai người tạo lập được khối tài sản chung là hơn 18.000m2 đất, được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đứng tên ông T. vào năm 1992.

Năm 2001, ông T. qua đời, không để lại di chúc phân chia tài sản. Sau khi ông T. mất, ông H. – con trai duy nhất trong gia đình, trực tiếp quản lý và sử dụng toàn bộ diện tích đất.

Trong thời gian dài, việc quản lý này không phát sinh tranh chấp do các thành viên khác trong gia đình tin tưởng, cho rằng thửa đất vẫn thuộc sở hữu chung.

Tuy nhiên, đến đầu năm 2022, bà S. và các con phát hiện ông H. đã tự ý thực hiện thủ tục sang tên toàn bộ diện tích đất thừa kế mà không có sự đồng ý của mẹ và các chị em.

Sự việc khiến mâu thuẫn gia đình bùng phát, bà S. cùng các con khởi kiện, yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp thừa kế theo quy định pháp luật.

Về phía bị đơn, ông H. cho rằng sau khi cha mất, ông được thừa kế toàn bộ hơn 18.000m2 đất và đã làm thủ tục cấp đổi thành hai thửa.

Năm 2016, ông chuyển nhượng một thửa đất diện tích 8.400m2 cho người khác với giá 480 triệu đồng. Thửa đất còn lại được ông thế chấp tại ngân hàng để vay 700 triệu đồng.

Theo ông H., cha ông mất không để lại di chúc, mẹ và các chị em không lập văn bản phân chia di sản. Khi làm thủ tục thừa kế, ông được mẹ và ba chị em đồng ý ký tên. Ba người còn lại không ký vì không có tên trong hộ khẩu.

Tuy nhiên, bà S. và ba người con không thừa nhận việc đã ký tên cho ông H. kê khai quyền sử dụng đất. Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành thu thập đơn xin thừa kế để giám định chữ ký nhưng không thực hiện được do hồ sơ bị thất lạc.

Thu hồi sổ đỏ cấp sai

Tại bản án sơ thẩm ngày 16/4/2025, TAND huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp (nay là TAND khu vực 9 – Đồng Tháp) chấp nhận yêu cầu của bà S. về việc chia tài sản chung và chia thừa kế đối với diện tích đất hơn 18.000m2.

Theo đó, bà S. được chia phần tài sản chung gồm hơn 5.000m2 đất và giá trị quyền sử dụng 4.200m2 đất, tương ứng hơn 204 triệu đồng. Sáu người con mỗi người được hưởng một phần thừa kế bằng nhau đối với diện tích đất còn lại. Ông H. được chia phần đất hơn 1.100m2 là nơi hiện trạng nhà ở.

Do việc phân chia không đồng đều về giá trị, tòa án buộc ông H. phải thanh toán lại cho một người chị số tiền gần 396 triệu đồng để đảm bảo quyền lợi các bên. Đồng thời, các đồng thừa kế có nghĩa vụ hoàn trả cho ông H. chi phí giá trị cây trồng trên đất.

Tòa sơ thẩm cũng tuyên vô hiệu một phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông H. và người mua, buộc các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Ngoài ra, tòa chấp nhận yêu cầu của ngân hàng, buộc ông H. và vợ trả khoản nợ vay hơn 362 triệu đồng và cho phép xử lý tài sản thế chấp theo quy định.

Không đồng ý với bản án sơ thẩm, bà S. và các con kháng cáo, yêu cầu hủy toàn bộ hợp đồng chuyển nhượng đất của ông H., đưa toàn bộ diện tích đất vào khối tài sản chung để chia thừa kế, đồng thời đề nghị chia di sản của ông T. thành tám phần bằng nhau và ưu tiên nhận bằng hiện vật.

Xét xử phúc thẩm, TAND tỉnh Đồng Tháp nhận định diện tích đất tranh chấp là tài sản chung của ông T. và bà S., không có căn cứ xác định ông T. đã cho riêng ông H. phần đất này khi còn sống.

Việc ông H. kê khai quyền sử dụng đất sau khi cha qua đời cũng không có sự thống nhất của các đồng thừa kế. Trên cơ sở đó, tòa chấp nhận sửa một phần bản án sơ thẩm và đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi sổ đỏ đã cấp cho ông H. để cấp lại cho các đương sự theo quy định pháp luật.