Chủ tịch VCCI: Doanh nghiệp vẫn lo nhiều về rủi ro pháp lý

Trong bối cảnh pháp luật có nhiều thay đổi, quy định cũ hết hiệu lực, văn bản thay thế chưa có, nhiều doanh nghiệp ở tình thế "tuân thủ cái cũ thì vướng, không tuân thủ thì bị coi là vi phạm", theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng.

Ngày 18/7, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "tháo gỡ điểm nghẽn - khơi thông nguồn lực - thúc đẩy tăng trưởng". Đây là lần đầu Thường trực Chính phủ khóa mới gặp mặt cộng đồng doanh nghiệp.

Chia sẻ tại hội nghị, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cho biết VCCI đã tổng hợp gần 900 ý kiến của doanh nghiệp trong nước, FDI và các hiệp hội thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực.

Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng phát biểu tại hội nghị, ngày 18/7. Ảnh: VGP

Theo ông, vấn đề được phản ánh nhiều nhất là sự bất định của thể chế. Doanh nghiệp gặp khó khi văn bản cũ đã hết hiệu lực trước khi văn bản thay thế có hiệu lực, đồng thời pháp luật thay đổi tần suất cao mà thiếu độ mượt của quá trình chuyển tiếp. Tức là, doanh nghiệp rơi vào tình thế "nếu tuân thủ cái cũ thì vướng, mà không tuân thủ thì coi là vi phạm, vô tình rơi vào rủi ro pháp lý rất lớn".

Bên cạnh đó, VCCI cũng nêu dòng tiền của doanh nghiệp vẫn bị ách tắc ở nhiều khâu, đặc biệt là hoàn thuế giá trị gia tăng. Theo phản ánh, một số doanh nghiệp có giao dịch thực nhưng do đối tác bỏ trốn nên bị tạm dừng hoàn thuế, khiến dòng tiền bị "giam". Một số doanh nghiệp phản ánh tư duy tiền kiểm còn nặng, nhiều loại hàng hóa đạt tiêu chuẩn quốc tế vẫn phải trải qua các thủ tục kiểm tra kéo dài. Hóa chất nhập khẩu có trường hợp bị ách tắc tại cảng do lỗi của Cổng thông tin một cửa quốc gia, làm phát sinh chi phí lưu kho bãi.

Ông Hùng cũng cho rằng tình trạng chồng chéo giữa các quy định về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng và môi trường khiến nhiều dự án phải thực hiện song song nhiều thủ tục mà không có đầu mối xử lý. Trong khi đó, nguồn lực cho đổi mới sáng tạo thực tế cũng chưa được khơi thông rõ ràng, thiếu cơ chế chấp nhận rủi ro thực chất. Tín dụng vẫn dựa vào bất động sản thế chấp.

Theo Chủ tịch VCCI, 51 trong số 53 nhóm kiến nghị đã nhận được phản hồi từ các bộ, ngành. Tuy nhiên, phần lớn phản hồi mới dừng ở việc viện dẫn quy định pháp luật, trong khi nhiều vướng mắc thực chất nằm ở khâu thực thi. Ông dẫn ví dụ việc nhiều nơi vẫn yêu cầu doanh nghiệp nộp hồ sơ giấy song song với hồ sơ điện tử, dù pháp luật không quy định.

Từ thực tế này, VCCI kiến nghị các bộ ngành, địa phương thiết lập cơ chế đo lường hiệu quả thực thi qua chỉ số hài lòng của doanh nghiệp, đường dây phản hồi trực tiếp và chế tài với cán bộ. Đồng thời, mỗi nhóm kiến nghị cần gắn với một cơ quan chủ trì, một người chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và kết quả cụ thể. Với các vấn đề liên ngành, VCCI đề xuất áp dụng nguyên tắc "một đầu mối, một quy trình, một kết quả" để doanh nghiệp không phải tự đi kết nối giữa các cơ quan.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, thì đề cập tới những áp lực từ chính sách về tiền thuê đất mà các doanh nghiệp hội viên, đặc biệt tại Khánh Hòa và Ninh Thuận (trước sáp nhập), đang gánh. Ông dẫn trường hợp tiền thuê đất tăng từ 600 triệu đồng trong giai đoạn 2016-2020 lên 4,3 tỷ đồng giai đoạn 2021-2025 và tiếp tục lên 20,8 tỷ đồng giai đoạn 2026-2030.

Như vậy, tiền thuê đất hiện tăng khoảng 35 lần so với thời điểm ký hợp đồng thuê đất ban đầu với tỉnh. Theo đại diện Hiệp hội, riêng năm 2025, tiền thuê đất của một số doanh nghiệp đã chiếm khoảng 50% doanh thu thuần.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam phát biểu tại hội nghị, ngày 18/7. Ảnh: VGP

Từ thực tế này, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo rà soát phương pháp, tỷ lệ và chu kỳ xác định đơn giá thuê đất theo hướng ổn định hơn, tránh việc điều chỉnh đột biến, ảnh hưởng lớn đến khả năng duy trì hoạt động, nhất là lĩnh vực du lịch và nghỉ dưỡng.

Bà Nguyễn Thị Nga, Quyền chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn BRG, Phó chủ tịch Thường trực SeABank, đề cập tới các giải pháp phát triển tín dụng xanh - động lực cho tăng trưởng bền vững.

Bà Nguyễn Thị Nga, Quyền chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn BRG, Phó chủ tịch Thường trực SeABank. Ảnh: VGP

Theo bà, dư nợ tín dụng xanh hiện đã vượt 700.000 tỷ đồng, tăng bình quân trên 20% mỗi năm nhưng mới chiếm khoảng 4,3% tổng dư nợ. Để thúc đẩy chuyển đổi xanh, bà Nga cho rằng Chính phủ cần hoàn thiện cơ chế hỗ trợ lãi suất 2% một năm từ ngân sách nhà nước với doanh nghiệp và hộ kinh doanh đầu tư các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn. Chính sách cần quy định rõ đối tượng thụ hưởng, tiêu chí, nguồn kinh phí, thời hạn hỗ trợ và cơ chế giám sát nhằm minh bạch, hạn chế trục lợi.

Bên cạnh đó, Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam cũng đề xuất xây dựng Chương trình quốc gia phát triển chuỗi cung ứng hàng Việt nhằm kết nối sản xuất, chế biến, phân phối và tiêu dùng. Hiệp hội kiến nghị có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp lớn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã thông qua chuyển giao công nghệ, chia sẻ hạ tầng logistics và kết nối tiêu thụ.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ ngành, địa phương tiếp tục tháo gỡ, hoàn thiện thể chế và cải cách thực chất, mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính. Ông lưu ý khi xây dựng chính sách, không để khoảng trống pháp lý, khiến doanh nghiệp không biết thực hiện theo quy định nào. Mặt khác, khi các bộ ngành xử lý các vướng mắc phải gửi cho tất cả bộ ngành khác và 34 tỉnh thành để doanh nghiệp không phải gặp khó khăn tương tự với địa phương, bộ ngành khác nữa.

"Có rất nhiều cách làm có thể đổi mới để có thể tiết kiệm thời gian, công sức cho doanh nghiệp và chính quyền các cấp", Thủ tướng nói.

Người đứng đầu Chính phủ cũng yêu cầu các bộ ngành, địa phương rà soát toàn diện các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, đấu thầu, thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành. Đồng thời, họ phải xử lý ngay các vướng mắc thuộc thẩm quyền, chấm dứt quy định chồng chéo, thủ tục hành chính bất hợp lý.

Ngoài ra, ông cũng yêu cầu có giải pháp để khơi thông các nguồn lực về vốn, đất đai và đầu tư, bảo đảm dòng tiền cho sản xuất kinh doanh. Các bộ ngành tiếp tục rà soát, cắt giảm chi phí logistics, kiểm tra chuyên ngành và các chi phí tuân thủ không cần thiết.

"Mọi chính sách mới phải được đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp; hạn chế tối đa việc phát sinh thêm gánh nặng tuân thủ", ông lưu ý.

Phương Dung