Chú ruột thất hứa, cháu khởi kiện

Theo trình bày của anh V. (ngụ tỉnh Nghệ An), ông bà nội của anh lần lượt mất vào năm 1993 và năm 2002. Hai ông bà có sáu người con; một trong hai người đã mất là bố của anh V.

Khi còn sống, ông bà nội của anh V. tạo lập được tài sản duy nhất là thửa đất hơn 1.600m2 tại tỉnh Nghệ An, đã được chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận. Khi qua đời, hai ông bà không để lại di chúc.

Tháng 1/2013, ông H. (chú ruột của anh V.) tổ chức họp gia đình để chia đất do cha mẹ ông để lại. Theo nội dung thỏa thuận, ông H. được nhận 720m2 đất; ba người cô ruột của anh V. được nhận tổng cộng 360m2; anh V. được chia 360m2 và 200m2 làm nhà thờ họ.

Tuy nhiên, theo anh V., sau khi lập biên bản, việc phân chia đất không được chú ruột thực hiện như cam kết. Do đó, anh V. khởi kiện yêu cầu tòa án chia đất của ông bà nội theo biên bản họp gia đình năm 2013, đề nghị được nhận phần đất 360m2 và 200m2 xây nhà thờ họ.

W-Ha Tinh (15).jpg

Về phía bị đơn, ông H. cho biết kể từ khi cha mẹ qua đời, ông là người trực tiếp quản lý thửa đất hơn 1.600m2. Ông xác nhận có cuộc họp gia đình năm 2013 và diện tích đất chia theo tỷ lệ như anh V. trình bày. Sau đó, phần đất của ông H. và ba em gái được chia đã giao lại cho con trai ông H. xây nhà, sinh sống ổn định.

Ông H. không đồng ý chia đất cho anh V. vì cho rằng cháu ruột có thái độ hỗn láo; khi ông bà nội mất thì không lo nhang khói. Theo ông, việc chia đất chỉ được thực hiện khi mọi người thống nhất việc xây mộ và làm nhà thờ họ.

Trong khi đó, ba người cô của anh V. xác nhận có việc thỏa thuận phân chia đất năm 2013 và đề nghị giao lại phần đất cho anh V. theo đúng nội dung đã thống nhất.

Những người có quyền lợi liên quan khác trong gia đình cũng đồng tình với yêu cầu này. Con trai ông H. - người đang sử dụng một phần thửa đất, cho biết sẵn sàng trả lại đất cho anh V. theo phần đã được phân chia, với điều kiện không được chuyển nhượng vì đây là đất tổ tiên.

Đất xây nhà thờ họ thuộc sử dụng chung

Tại bản án sơ thẩm ngày 26/9/2016, TAND tỉnh Nghệ An chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh V. Bản án giao cho anh V. quyền sử dụng 355m2 đất trong tổng diện tích thửa đất, đồng thời giao 200m2 đất vườn làm nhà thờ họ cho anh V. quản lý. Những người thừa kế khác rút yêu cầu chia di sản nên tòa đình chỉ phần yêu cầu này.

Sau đó, Viện KSND cấp cao tại Hà Nội có quyết định kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm theo thủ tục phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, anh V. đồng ý xác định 200m2 đất làm nhà thờ họ thuộc quyền sử dụng chung của các đồng thừa kế của ông bà nội.

TAND cấp cao tại Hà Nội nhận định các đồng thừa kế đều thống nhất dành 200m2 đất làm nhà thờ họ và sử dụng chung. Tuy nhiên, bản án sơ thẩm trước đó lại cho phép anh V. đứng tên giấy chứng nhận đối với phần diện tích này là chưa phù hợp với ý chí thỏa thuận chung, đồng thời có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các đồng thừa kế khác.

Vì vậy, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng nghị, sửa bản án sơ thẩm theo hướng xác định diện tích đất làm nhà thờ thuộc quyền sử dụng chung của các đồng thừa kế; việc đăng ký quyền sử dụng đất phải đứng tên đồng sử dụng hoặc do các đồng thừa kế thỏa thuận cử người đại diện đứng tên.