Được cấp đất nhưng bỏ trống nhiều năm

Theo trình bày của ông B. (ngụ tỉnh Hưng Yên) tại Bản án số 38/2023/DS-PT ngày 25/8/2023 của TAND tỉnh Hưng Yên, vào năm 1983, ông được chính quyền địa phương cấp cho thửa đất 250m2.

Tuy nhiên, sau khi được cấp đất, ông không sử dụng mà sinh sống tại Phú Thọ trong thời gian dài. Đến giai đoạn 1994–1995, ông trở về địa phương nhưng không ở trên thửa đất đã được cấp mà sinh sống tại nhà người thân.

Đến năm 2021, ông B. phát hiện gia đình ông T. đã xây dựng công trình trên phần đất mà ông cho rằng thuộc quyền sử dụng của mình. Sau khi gửi đơn đến UBND xã nhưng không đạt được thỏa thuận, ông B. đã khởi kiện ra tòa, yêu cầu trả lại diện tích đất 420m2 (theo diện tích đo đạc trong bản đồ địa chính) và tháo dỡ các công trình xây dựng trên đất.

W-Hưng Yên_5.jpg

Ở chiều ngược lại, ông T. cho rằng diện tích đất tranh chấp có nguồn gốc do cha mẹ khai hoang từ những năm 1965 và đã sử dụng ổn định, lâu dài, không có tranh chấp. Đến năm 2010, gia đình đã tiến hành chia đất cho các con. Các thành viên trong gia đình khẳng định không có việc mua bán, chuyển nhượng đất với ông B.

Theo hồ sơ địa chính qua các thời kỳ, thửa đất tranh chấp từng đứng tên ông B. Tuy nhiên, từ những năm 1990, ông T. đã kê khai, đăng ký và nộp thuế đối với thửa đất này.

Chính quyền địa phương xác nhận việc cấp đất cho ông B. năm 1983 là có thật, nhưng ông không sử dụng đất trên thực tế. Trong khi đó, gia đình ông T. đã quản lý, sử dụng và xây dựng công trình trên đất trong thời gian dài.

38 năm quản lý đất được tính thành tiền công sức

Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND huyện Ân Thi (nay là TAND khu vực 1 – Hưng Yên) tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông B. Theo đó, buộc ông T. phải trả lại diện tích 420m2 đất cho ông B. Đồng thời, các công trình xây dựng như tường bao trên đất phải được tháo dỡ để hoàn trả mặt bằng.

Về nghĩa vụ tài chính, ông B. phải thanh toán cho phía ông T. gần 72 triệu đồng là giá trị còn lại của các công trình đã xây dựng trên đất. Ngược lại, ông T. phải hoàn trả cho ông B. chi phí thẩm định và định giá tài sản.

Không đồng ý với phán quyết trên, ông T. kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, phía ông T. tiếp tục cho rằng ông B., dù được cấp đất nhưng không nhận và không sử dụng đất trên thực tế, trong khi gia đình ông đã quản lý, sử dụng ổn định, công khai và liên tục trong thời gian dài, nên quyền sử dụng đất cần được công nhận cho gia đình ông.

Hội đồng xét xử TAND tỉnh Hưng Yên tiếp tục công nhận quyền sử dụng 420m2 đất thuộc về ông B., căn cứ vào nguồn gốc được Nhà nước cấp và hồ sơ địa chính ban đầu. Tuy nhiên, xét thấy gia đình ông T. đã quản lý, sử dụng đất suốt hơn 38 năm, có công sức bảo quản và làm gia tăng giá trị đất, Hội đồng xét xử quyết định điều chỉnh nghĩa vụ tài chính.

Cụ thể, ông B. phải thanh toán cho gia đình ông T. tổng số tiền gần 120 triệu đồng, bao gồm hơn 24 triệu đồng giá trị tài sản còn lại trên đất sau khấu hao và 95 triệu đồng tiền công sức duy trì, bảo quản đất.

Đổi lại, gia đình ông T. được nhận phần giá trị này bằng hiện vật tương ứng khoảng 160m2 đất trong tổng diện tích tranh chấp. Sau khi cấn trừ, diện tích đất còn lại thuộc quyền sử dụng của ông B. là 260m2. Các bên được quyền sử dụng tài sản trên phần đất được phân chia.